Nowa rzeczywistość w okresie pandemii koronawirusa

Pandemia koronawirusa na świecie, choć z dnia na dzień słabnie, to wciąż trwa i zmienia naszą rzeczywistość. Światowa Organizacja Zdrowia WHO twierdzi, że nie będzie możliwy powrót do znanego nam trybu życia, aż do momentu powstania skutecznej szczepionki lub leku. Jednak mając na uwadze ekonomiczne skutki izolacji, wiele krajów decyduje się na powolne odmrażanie gospodarki. W każdym wypadku słyszymy jednak o budowaniu „nowej rzeczywistości”. Jaka ona będzie i z czego będzie się składać?

Koronawirus a nowa rzeczywistość

W ostatnim czasie przyszło nam się zmierzyć z nowym, dotąd nieznanym, groźnym patogenem – koronawirusem. Jest to wirus należący do rodziny koronawirusów, przenosi się z człowieka na człowieka drogą kropelkową. Został wykryty w plwocinie, wydzielinie z nosa i gardła, krwi, stolcu, moczu oraz we łzach. Nie jest jasne, czy do zarażenia może dojść przez kontakt z zainfekowanymi powierzchniami lub drogą powietrzną. Wiadomo jednak, że w zależności od rodzaju powierzchni wirus może przetrwać na niej przez różną długość czasu.

Zgodnie z obecnym stanem wiedzy koronawirus może przetrwać do 24 godzin na papierze i powierzchni kartonowej, do 72 godzin na stali nierdzewnej lub plastiku, a w przypadku powierzchni miedzianych są to 4 godziny. Wszystko to zależy również od takich czynników jak m.in. wilgotność powietrza i temperatura. Stąd też wynikają wszystkie nałożone przez państwa ograniczenia na obywateli i przepisy dotyczące bezpieczeństwa w miejscach publicznych, takich jak sklepy, restauracje, a także salony fryzjerskie i kosmetyczne. 

Należy pamiętać, że wiele osób może być nosicielami wirusa i stanowić źródło infekcji dla innych, a przy tym nie wykazywać żadnych objawów choroby. Zaraźliwość wirusa określa współczynnik reprodukcji (Ro) – w przypadku koronawirusa na początku pandemii szacowano go na około 2-4. Oznacza to, że jedna osoba mogła średnio zarazić około 4 osób. W Polsce wskaźnik ten spada – obecnie (20.05.2020) wynosi już poniżej 1. Można więc uznać, że epidemia powoli zaczyna wygasać. Potwierdza to Minister Zdrowia Łukasz Szumowski w wywiadzie dla RFM FM, mówiąc: „W tej chwili mamy zero dziewięćdziesiąt parę, więc to jest troszeczkę poniżej jeden, ale jeżeli nie będziemy trzymali dystansu, nie będziemy się zachowywali rozsądnie, to może to skoczyć w górę".

Wskaźniki te niestety mogą wzrosnąć po zniesieniu restrykcji i odmrożeniu gospodarki, tak jak to miało miejsce w innych europejskich krajach. Jednocześnie trudna sytuacja gospodarcza, nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie, nie pozwala na długotrwałe wyłączenie z funkcjonowania tak wielu miejsc pracy. Choć pandemia trwa już około dwóch miesięcy, wyjście z kryzysu gospodarczego może zająć znacznie więcej czasu. W kwietniu przewidywano, że wprowadzone z powodu koronawirusa ograniczenia doprowadzą do najgorszego załamania się światowej gospodarki od czasu wielkiego kryzysu z lat 30. XX wieku. Dane z całego świata na chwilę obecną okazują się jeszcze gorsze niż przewidywano.

W Europie jako jeden z pierwszych krajów zaczęła znosić obostrzenia Litwa – 23 kwietnia otwarto wszystkie sklepy, restauracje, a także zakłady fryzjerskie. W Niemczech od 4 maja wznowiono częściowo zajęcia w szkołach, zezwolono również na otwarcie muzeów, ogrodów zoologicznych i placów zabaw. Również we Włoszech, kraju wyjątkowo dotkniętym pandemią, umożliwiono już wizyty w rodzinach, pogrzeby w ścisłym gronie i zezwolono na spacery do parków. Wciąż jednak nie można wychodzić z domu bez wyraźnego powodu ani przekraczać granic regionu swojego zamieszkania.

W Polsce 18 maja wprowadzono trzeci, przedostatni etap znoszenia obostrzeń. Po dwóch miesiącach można już skorzystać z usług fryzjerskich, kosmetycznych, jak również zjeść posiłek w restauracji, kawiarni i barze. We wszystkich tych miejscach zarówno pracownicy, jak i klienci muszą przestrzegać reżimu sanitarnego. Wciąż jednak nie odbywają się w pełnym wymiarze godzin zajęcia w szkołach ani na uczelniach. Od 18 maja zwiększono również limit pasażerów w transporcie publicznym, a w miejscach sprawowania kultu religijnego na 1 uczestnika musi przypadać 10 m2 powierzchni, podczas gdy do tej pory było to 15m2. Można już też trenować sporty drużynowe, oczywiście z zachowanym limitem osób na stadionach, boiskach oraz w salach i halach sportowych.

Wciąż jednak obowiązuje zasłanianie ust i nosa w miejscach publicznych, zachowywanie 2-metrowej odległości od innych osób oraz pozostawanie w domu, jeśli jest tylko taka możliwość. Wszyscy musimy nauczyć się funkcjonować w nowej rzeczywistości i „żyć z koronawirusem”. Niestety prognozy nie są pocieszające. Nawet jeśli epidemia obecnie chwilowo wygaśnie, możliwy jest jej nawrót jesienią. Może się ona również skumulować z epidemią sezonowej grypy.

Pewną bronią w walce z koronawirusem jest szczepionka, nad którą trwają badania w wielu ośrodkach na świecie – pracują nad tym m.in. naukowcy z Queen Mary BioEnterprises Innovation Centre w Wielkiej Brytanii, CureVac. Dietmar Hopp w Niemczech, a także Inovio Pharmaceuticals w USA. Prace nad szczepionką toczą się tak szybko jak to tylko jest możliwe, jednak do efektu finalnego i masowej produkcji preparatu może dojść dopiero w przyszłym roku. Są już pierwsze wyniki badań – amerykańska firma Moderna poinformowała, że szczepionka wywołała u ochotników prawidłową odpowiedź immunologiczną. Obecnie nie pozostaje nam nic innego jak nauczyć się funkcjonowania w nowym reżimie sanitarnym, aby jak najbardziej zmniejszyć liczbę nowych zachorowań.

Nowa rzeczywistość – co się na nią składa?

Reżim sanitarny w czasach pandemii obowiązuje każdą branżę, jednak największe zmiany w tym zakresie można zauważyć w sklepach, restauracjach i lokalach usługowych, między innymi w salonach kosmetycznych oraz fryzjerskich. Są to miejsca, z których na co dzień korzysta każdy z nas. Od początku pandemii obowiązywały ograniczenia w sklepach spożywczych – zmniejszenie liczby klientów, konieczność używania jednorazowych rękawiczek, jak również wprowadzanie specjalnych godzin dla seniorów. Obecnie nowych zasad bezpieczeństwa muszą przestrzegać również restauracje, kawiarnie i bary. Wśród wymogów i zaleceń dla gastronomii aktualne są między innymi:

  • limit osób w lokalu (na 1 osobę musi przypadać co najmniej 4 m2);
  • dezynfekcja stolika po każdym kliencie;
  • zachowanie 2 m odległości między stolikami. Blaty mogą być odsunięte od siebie o 1 m, pod warunkiem że stoliki oddzieli się dodatkowo przegrodami o wysokości minimum 1 m ponad blat stolika;
  • zachowanie dystansu 1,5 m od gości siedzących przy osobnych stolikach;
  • noszenie maseczek i rękawiczek przez kucharzy oraz obsługę lokalu gastronomicznego. 

Wśród zaleceń dla salonów kosmetycznych znalazły się między innymi:

  • obowiązek noszenia przez klientów i obsługę maseczek, gogli lub przyłbic (u fryzjera, a w salonie kosmetycznym – jeśli zabieg na to pozwala);
  • używanie ręczników jednorazowych, gdy jest to możliwe;
  • przyjmowanie klientów po wcześniejszym umówieniu się na wizytę telefonicznie lub online;
  • klient nie powinien także oczekiwać na usługę w poczekalni. Poczekalnie są wyłączone z użytku.

Wszystkie wdrażane procedury i zasady sanitarne mają na celu zwiększenie bezpieczeństwa oraz minimalizowanie ryzyka zakażenia pracowników i klientów. Podstawą funkcjonowania w „nowej rzeczywistości”, oprócz powyższych zaleceń, powinno być:

  • przestrzeganie zasad higieny i ochrony osobistej – jak najczęstsze mycie rąk wodą z dodatkiem mydła lub używanie środków na bazie alkoholu do dezynfekcji; do środków ochrony osobistej zaliczamy rękawiczki jednorazowego użytku, gogle i okulary ochronne, przyłbice oraz maseczki chirurgiczne;
  • dezynfekowanie powierzchni – ważna jest jak najczęstsza dezynfekcja powierzchni płynami i środkami dezynfekującymi, zawierającymi w swym składzie minimum 60% alkoholu. Roztwory te destabilizują błony lipidowe wirusów. Częsta dezynfekcja przedmiotów codziennego użytku, takich jak telefony, karty płatnicze, ale również klamek i stanowisk pracy po każdym kliencie, w obecnych czasach jest kluczowa;
  • sterylizowanie narzędzi w autoklawie – polega na niszczeniu wszystkich form szkodliwych drobnoustrojów, a także ich form przetrwalnikowych. Narzędzie, które przeszło proces sterylizacji, jest wolne od patogenów. Autoklaw to urządzenie służące do sterylizacji głównie narzędzi wielokrotnego użytku, na przykład metalowych cążków czy pilników. W dobie pandemii autoklawy stosowane są także do sterylizacji masek wielorazowego użytku, bandaży, środków opatrunkowych oraz innego sprzętu. W przypadku środków ochrony osobistej jednorazowego użytku, takich jak np. maseczki, należy je wysterylizować przed przekazaniem do utylizacji. Sterylizacja jest jedynym procesem zapewniającym 100-procentowe zabezpieczenie przed różnymi patogenami, w tym przed koronawirusem.

Jedynie stosowanie tych środków ochrony w połączeniu z obowiązujemy wytycznymi pozwoli na ograniczenie rozprzestrzeniania się koronawirusa, a także skuteczną ochronę osób najbardziej narażonych na zachorowanie. Każdy klient zakładu fryzjerskiego czy gabinetu kosmetycznego powinien mieć zapewnione czyste, sterylne narzędzia – otwierane przy nim, wysterylizowane, czyli jałowe. To jest gwarancja, że są odpowiednio przygotowane do pracy. Tylko profesjonalny ciąg sterylizacyjny z zastosowaniem autoklawu gwarantuje pełne bezpieczeństwo. Stosowanie w tym celu jedynie dezynfekcji lub zamienników, takich jak sterylizatory UV czy sterylizatory kulkowe, naraża klientów salonów na niebezpieczeństwo.

Zaostrzenie przepisów dotyczących bezpieczeństwa

Wszystkie wytyczne przeciwepidemiczne dla każdej branży, w tym kosmetycznej, znajdują się na stronie Głównego Inspektoratu Sanitarnego. Na stronie gov.pl znajdują się również bieżące informacje na temat zasad bezpieczeństwa w dobie koronawirusa.

Aktualne jest obowiązujące na dzień 20.05.2020 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 maja 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii.

Wiele zmian zaistniało również w branży produkcyjnej. Unia Europejska ujednoliciła produkcyjne normy, aby między innymi przyśpieszyć walkę z koronawirusem. UE pochyla się nad problemem braków sprzętowych w szpitalach, niezależnie od kraju, rodzaju placówki, jakichkolwiek wcześniejszych zaniedbań lub obecnych braków magazynowych – zdaje sobie sprawę, że sprzętu potrzeba coraz więcej i należy ujednolicić procesy jego przepływu tak, aby zaopatrzenie było tak sprawne i efektywne jak to możliwe. Stosowanie jednolitych norm pozwoli obecnym producentom, m.in. środków ochrony osobistej, na ujednolicenie jakości produktów dostarczanych do szpitali, co w efekcie zwiększy ochronę pracowników służby zdrowia w całej Unii Europejskiej. Wprowadzane normy są zharmonizowanym zbiorem istniejących już trzech norm dotyczących wyrobów medycznych. Zostały one opracowane przez CEN, czyli Europejski Komitet Normalizacyjny oraz CENELEC – Europejski Komitet Normalizacyjny Elektrotechniki. Te europejskie normy są istotnym filarem w pełni funkcjonującego rynku wewnętrznego. Redukują koszty, promują innowacje, zapewniają interoperacyjność różnych urządzeń i usług oraz pomagają firmom w dostępie do rynku.

Zjednoczone siły w walce z koronawirusem

W pomoc zaangażowała się nie tylko władza, ale również prywatne osoby i firmy. Zostały przekazane fundusze na zakup wyposażenia medycznego, salony kosmetyczne dzieliły się swoimi zapasami środków dezynfekujących, rękawiczek i maseczek, a prywatne firmy zaczęły szyć maseczki, aby jak najbardziej wesprzeć pracowników ochrony zdrowia działających „na pierwszej linii frontu”. Spółka PKN OLREN rozpoczęła produkcję płynu do dezynfekcji, gdy na początku pandemii jego kupienie graniczyło z cudem, również wiele innych firm kosmetycznych utworzyło nowe linie produkcyjne. Polska gastronomia wzięła udział w akcji #wzywamyposiłki, której celem jest wspieranie personelu medycznego w okresie walki z pandemią. Przez ponad dwa miesiące trwania akcji udało się rozdać ponad 220 tysięcy posiłków. Wciąż także trwają zbiórki pieniężne, takie jak #hot16challenge2, z których środki zostaną w całości przeznaczone na pomoc lekarzom i szpitalom w walce z koronawirusem. Również firma ENBIO przekazała 100 sterylizatorów do polskich, niemieckich, włoskich i hiszpańskich szpitali, a 10% z każdego zakupu w sklepie internetowym Enbio zostanie przekazane na rzecz szpitalom. Dla firmy ENBIO jako producenta autoklawów kwestie związane ze zdrowiem i życiem ludzkim od zawsze były priorytetem.

 

Bibliografia:

  1. Features, Evaluation and Treatment Coronavirus (COVID-19), Marco Cascella; Michael Rajnik; Arturo Cuomo; Scott C. Dulebohn; Raffaela Di Napoli https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK554776/
  2. Jak przenosi się koronawirus z Wuhan (2019-CoV)? https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/aktualnosci/226937,jak-przenosi-sie-koronawirus-z-wuhan-2019-cov
  3. New coronavirus stable for hours on surfaces, National Insitutes of Health https://www.nih.gov/news-events/news-releases/new-coronavirus-stable-hours-surfaces
  4. Gazeta prawna, Szumowski: Wskaźnik reprodukcji koronawirusa spadł w Polsce poniżej jeden https://www.gazetaprawna.pl/artykuly/1476631,szumowski-koronawirus-w-polsce-repordukcja.html
  5. Forbes, Dane z całego świata okazują się gorsze niż wcześniejsze przewidywania, https://www.forbes.pl/gospodarka/koronawirus-prognozy-gospodarcze-mfw/d742kyd
  6. RMF24, Justyna Lasota-Krawczyk, Koronawirus: Europa znosi obostrzenia i "wraca do nowej rzeczywistości", https://www.rmf24.pl/raporty/raport-koronawirus-z-chin/europa/news-koronawirus-europa-znosi-obostrzenia-i-wraca-do-nowej-rzeczy,nId,4471382
  7. WPROST, Od 18 maja trzeci etap znoszenia obostrzeń w Polsce. Co trzeba wiedzieć? https://biznes.wprost.pl/koronawirus/firma/10326187/od-18-maja-trzeci-etap-znoszenia-obostrzen-w-polsce-co-trzeba-wiedziec.html
  8. TVP INFO, Nawrót koronawirusa jesienią? Wiceminister: Wszystkie prognozy tak przewidują https://www.tvp.info/47627775/nawrot-koronawirusa-jesienia-wiceminister-wszystkie-prognozy-tak-przewiduja
  9. Rozmowa z Aleksandrą Mościcką -Studzińską", Prace nad szczepionką toczą się tak szybko, jak rozprzestrzenia się COVID-19", https://www.medonet.pl/koronawirus-pytania-i-odpowiedzi/leczenie-koronawirusa,prace-nad-szczepionka-tocza-sie-tak-szybko--jak-rozprzestrzenia-sie-covid-19,artykul,63636053.html
  10. Wyborcza, Szczepionka na koronawirusa podziałała. Są pierwsze wyniki badań https://wyborcza.pl/7,75400,25957185,szczepionka-na-koronawirusa-podzialala-sa-pierwsze-wyniki-badan.html
  11. GOV, Gastronomia, Wytyczne dla funkcjonowania gastronomii w trakcie epidemii SARS-CoV-2 w Polsce, https://www.gov.pl/web/rozwoj/gastronomia
  12. GOV, Zniesienie kolejnych ograniczeń - od 18 maja czynne zakłady fryzjerskie i kosmetyczne oraz restauracje, https://www.gov.pl/web/uw-podlaski/zniesienie-kolejnych-ograniczen---od-18-maja-czynne-zaklady-fryzjerskie-i-kosmetyczne-oraz-restauracje
  13. Skuteczna dezynfekcja: Dlaczego mydło, alkohol i woda utleniona działają?, https://techlandlab.pl/dezynfekcja-skuteczna-mydlo-alkohol-woda-utleniona-dlaczego-dziala