Groźne zakażenia: gronkowiec, grzybica, żółtaczka, HIV. Czy można ich uniknąć?

Choć w dzisiejszych czasach mamy o wiele większą wiedzę na temat sposobów zabezpieczania się przed zakażeniami, to nadal dochodzi do wielu zakażeń. Często zarażamy się groźnymi wirusami i bakteriami w miejscach, do których przychodzimy, aby poprawić urodę: salonach kosmetycznych, gabinetach medycyny estetycznej, studiach tatuażu i salonach fryzjerskich. Jak można tego uniknąć? 

Zakażenia: gdzie i czym można się zarazić groźnymi wirusami oraz bakteriami?

Większość z nas nawet nie zdaje sobie sprawy z zagrożeń, które mogą czyhać na nas w takich miejscach jak salon kosmetyczny, gabinet medycyny estetycznej, salon fryzjerski, studio tatuażu. Nawet proste zabiegi, takie jak stylizacja paznokci, depilacja, poddawanie zarostu stylizacji, zabiegi na twarz mogą być groźne dla naszego zdrowia.

Najczęstsze rodzaje zakażeń w gabinetach

Wirus zapalenia wątroby typu B (HBV)

Wirus HBV wywołuje WZW – wirusowe zapalenie wątroby typu B.  Jest to najczęstsza wirusowa choroba wątroby. Według WHO (Światowej Organizacji Zdrowia) 2 mld ludzi przebyło zakażenie HBV, a w 2015 r. 257 mln chorowało na przewlekłe WZW typu B. Rocznie z powodu ostrego zakażenia lub jego późnych powikłań umiera około 600 000 osób. Wirus ten jest 100 razy bardziej zakaźny niż wirus HIV  – nawet mikroskopijna ilość krwi może prowadzić do zakażenia. Wirusem tym można się zarazić po przerwaniu ciągłości tkanek i poprzez kontakt z zakażoną krwią, wydzielinami i wydalinami osoby zarażonej HBV. Do zakażenia może więc dojść w trakcie zabiegów kosmetycznych, stomatologicznych czy poprzez kontakty seksualne.

Wirus zapalenia wątroby typu C (HCV)

3% ludzi na świecie jest zakażonych wirusem HCV wywołującym wirusowe zapalenie wątroby typu C. Wykryty w 1989 roku wirus nazywany jest „cichym zabójcą”. Działa w ukryciu, a jego zakażenie może przebiegać bezobjawowo. Wirus HCV przenosi się przez krew – do zakażenia może dojść w trakcie każdego uszkodzenia skóry lub błon śluzowych, np. w trakcie wizyty w gabinecie kosmetycznym. Każdy może być jego nosicielem, nawet o tym nie wiedząc – o obecnym zakażeniu wie tylko 20% chorych Polaków.

Wirus brodawczaka ludzkiego HPV

Wirus HPV to inaczej wirus brodawczaka ludzkiego. Wywołuje on szereg różnych chorób, w tym nowotwory – stanowi groźny czynnik kancerogenny mogący powodować raka szyjki macicy oraz nowotwory głowy i szyi. Do zakażenia może dojść w trakcie stosunków płciowych oraz przez bezpośredni kontakt ze skórą osoby chorej. Wirus ten atakuje głównie skórę i okolice moczowo-płciowe. Nie u każdej osoby mogą pojawić się objawy zarażenia. Większość zakażeń wirusem HPV jest bezobjawowa i ustępuje w ciągu kilku tygodni lub miesięcy, ale nosiciel wciąż może zarażać innych.

Wirus HIV

Wirus HIV, czyli ludzki wirus niedoboru odporności, uszkadza układ odpornościowy człowieka, w wyniku czego wraz z postępem choroby organizm nie radzi sobie nawet z potencjalnie mało groźnymi infekcjami.  Wyizolowano go po raz pierwszy w 1983 roku w USA, a pierwsze testy na jego nosicielstwo były dostępne w Polsce od 1985 roku. Szacuje się, że na świecie jest nim zakażonych 35 milionów ludzi. Zakażenie HIV jest przenoszone przez krew (zranienie igłą, używanie przedmiotów zanieczyszczonych skażoną krwią), w trakcie kontaktów seksualnych, przechodzi także z matki na dziecko w trakcie ciąży. Niebezpieczeństwo zakażenia tym wirusem jest niższe niż wirusami HBV i HCV, ponieważ do zakażenia dochodzi w przypadku kontaktu z dużo większą ilością krwi. Wczesny okres zakażenia jest często bezobjawowy lub występują objawy sugerujące przeziębienie lub grypę. Z czasem, jeśli chory odpowiednio wcześnie nie rozpocznie specjalistycznego leczenia, może się w jego organizmie rozwinąć AIDS – zespół nabytego niedoboru odporności.

Zakażenia bakteriami – gronkowcem, paciorkowcem

Zakażenia bakteriami, takimi jak paciorkowce i gronkowce, również stanowią poważne zagrożenie. Gronkowiec złocisty (łac. Staphylococcus aureus) jest jednym z najbardziej niebezpiecznych drobnoustrojów. Wielu nosicieli posiada tę bakterię na swojej skórze. U osób wrażliwych może ona generować wiele groźnych chorób – stany ropne skóry, zapalenie wsierdzia, kości, płuc, stawów, a nawet prowadzącą niekiedy do śmierci posocznicę. Dodatkowo wiele szczepów tej bakterii jest odpornych na powszechnie stosowane antybiotyki, przez co wyleczenie choroby stanowi duży problem. Kolejną groźną i powszechną bakterią jest Staphylococcus epidermidis, która wchodzi w skład flory fizjologicznej skóry, ale w niektórych okolicznościach może powodować stany zapalne. Również paciorkowce, nazywane streptokokami, np. ropotwórczy Streptococcus pyogenes, wywołują wiele infekcji układu oddechowego, zapalenia skóry, zakażenia przyranne, zakażenia układu moczowego i wiele innych. Paciorkowce przenoszą się głównie drogą kropelkową – wystarczy, aby osoba chora kaszlnęła lub kichnęła i bakterie przechodzą na innego człowieka.  Do zakażeń gronkowcowo-paciorkowcowych najczęściej dochodzi w okolicy skóry poddanej zabiegowi.

Zakażenia gronkowcowe skóry to głównie:

  • zapalenie mieszka włosowego,
  • figówka, czyli przewlekłe ropne zapalenie mieszków włosowych,
  • czyraki, czyli ostre, ropne zapalenie mieszka włosowego.

Zakażenia paciorkowcowe:

  • Róża – choroba zakaźna, która ma charakter bakteryjny i dotyczy skóry oraz tkanki podskórnej. Występuje na skutek zakażenia paciorkowcami ß-hemolizującymi grupy A (Streptococcus pyogenes), chociaż odnotowano również przypadki róży wskutek zakażenia gronkowcem złocistym Staphylococcus aureus. Objawy choroby obejmują zazwyczaj zmiany występujące w głębszych warstwach skóry i charakteryzują się bolesnymi zmianami o charakterze zapalnym, zlokalizowanymi w okolicy skóry twarzy oraz kończyn dolnych.
  • Zakażenia grzybicze – Pityrosporum ovale, Candida sp., Epidermophyton sp.

Zakażenia grzybicze

Najczęściej spotykanymi grzybami są drożdżaki z grupy Candida i Pityrosporum, grzyby  z  rodzaju Trichophyton oraz grzyby mogące wywoływać ciężkie zakażenia ogólne, takie jak: Aspergillus i Rhizopus. Grzyby produkują substancje o dużej toksyczności zwane mykotoksynami; mogą one wywołać groźne zatrucia i choroby skóry. Candida albicans, czyli bielnik biały, to grzyb naturalnie zasiedlający organizm człowieka, obecny w skórze, przewodzie pokarmowym i żeńskich narządach płciowych. Do kandydozy (grzybicy) dochodzi wtedy, gdy grzyby te znacznie się namnożą, a może to nastąpić wskutek wielu czynników, np. po długotrwałym przyjmowaniu antybiotyków, przy zaburzeniach hormonalnych lub w przebiegu cukrzycy. Zarażenie Pityrosporum ovale wywołuje łupież łojotokowy, a także może nasilać objawy łojotokowego zapalenia skóry. Zakażenie Trichophyton jest najczęstszą przyczyną grzybicy stóp.

Zakażenia pasożytnicze (Sacroptes scabiel, Demodex folliculorum, Pediculus humanus)

Sacroptes scabiel, czyli świerzbowiec ludzki, to pasożyt wywołujący świerzb. Jest to bardzo zakaźna choroba skóry. Pasożyty te lubią miejsca ciepłe, najczęściej umiejscawiają się między palcami u rąk (grzybica międzypalcowa), w pachwinach, w okolicach narządów rodnych i pod piersiami. Do zarażenia świerzbem dochodzi najczęściej poprzez bezpośredni kontakt z zainfekowaną skórą. Głównym jego objawem jest swędząca wysypka, szczególnie dokuczliwa nocami. Demodex folliculorum, czyli nużeniec ludzki, wywołuje chorobę zwaną nużycą. Przenoszony jest wraz z kurzem, przez kontakt z osobą chorą lub np. przez używanie tych samych rzeczy osobistych. Do objawów zakażenia zaliczamy lekkie swędzenie skóry, zapalenie gruczołów i mieszków włosowych. Najczęstsze rodzaje zakażeń w gabinetach - infografika

Do czego mogą prowadzić zakażenia?

AIDS

Nieleczone zakażenie HIV prowadzi do rozwoju AIDS, czyli zespołu nabytego niedoboru odporności. AIDS występuje po kilkunastu latach (średnio 8-10 lat) u osób, które nie są świadome swojego nosicielstwa wirusa. Według WHO (Światowej Organizacji Zdrowia) od początku epidemii do końca 2013 r. z powodu AIDS zmarło około 36 mln zakażonych osób. Pierwszym okresem zakażenia wirusem HIV jest tzw. ostra choroba retrowirusowa, trwająca do kilku miesięcy, która objawia się między innymi bólami głowy, mięśni i powiększeniem się węzłów chłonnych. Kolejnym etapem jest faza utajenia, która trwa około 10 lat. W trakcie jej trwania nieustannie dochodzi do osłabiania układu odpornościowego. AIDS jest końcowym, ostatnim etapem zarażenia wirusem HIV. Wyniszczony organizm przestaje radzić sobie nawet z pozornie niegroźnymi chorobami. Pojawiają się tzw. choroby wskaźnikowe umożliwiające rozpoznanie AIDS bez wykonywania dodatkowych badań. Najczęstszą przyczyną zgonu u osób chorych na AIDS są zakażenia oraz nowotwory oportunistyczne.

Grzybica

Grzybice to najbardziej rozpowszechnione, trudne do wyleczenia choroby skóry. Najczęściej występują one na stopach, między palcami, na paznokciach i w pachwinach. Grzybica stóp wywołana jest głównie przez grzyby Trichophyton. Przebieg choroby jest wieloletni, często nawracający. Dochodzi do złuszczania się naskórka i świądu. Grzybica paznokci jest głównym problemem salonów kosmetycznych. Płytka paznokciowa objęta procesem chorobowym staje się matowa, często zgrubiała, żółta, bardziej łamliwa. Może pojawić się również podłużne bruzdowanie płytki. Grzybica z łatwością przenosi się na inne osoby.

Żółtaczka

Żółtaczka skóry i białkówek oczu jest jednym z objawów chorób wątroby, które mogą wyniknąć z zakażenia wirusem HCV i HBV. Spowodowana jest odkładaniem się w tkankach nadmiaru bilirubiny, która jest produktem degradacji hemoglobiny. Może jej towarzyszyć świąd skóry, ściemnienie moczu i odbarwienie stolca. Wirusy HBV i HCV prowadzą nie tylko do żółtaczki, ale również zapalenia i marskości wątroby oraz nowotworów, mogących być nawet przyczyną śmierci chorego.

Czy można uniknąć zakażenia?

Wciąż rośnie świadomość właścicieli gabinetów i ich klientów na temat możliwych zakażeń w trakcie wykonywania nawet potencjalnie niegroźnych i prostych zabiegów kosmetycznych. Zachowanie podstawowych zasad higieny, regularna dezynfekcja, a następnie sterylizacja narzędzi wielokrotnego użytku to procesy obowiązkowe w dzisiejszych czasach. W każdym miejscu, w którym podczas zabiegów dochodzi lub może dojść do przerwania ciągłości tkanek, tj. salonie kosmetycznym, gabinecie stomatologicznym, salonie tatuażu czy salonie fryzjerskim powinno się znajdować urządzenie służące do sterylizacji narzędzi wielorazowego użytku – autoklaw. Odbywa się w nim sterylizacja parą wodną pod ciśnieniem – jest to jedyny sposób na zapewnienie klientom i pracownikom pełni bezpieczeństwa oraz zmniejszenie do minimum ryzyka zakażenia .

Autoklaw powinien znajdować się w:

  • salonie kosmetycznym,
  • gabinecie medycyny estetycznej,
  • salonie fryzjerskim,
  • studiu tatuażu,
  • gabinetach praktyki lekarskiej, stomatologicznej.

Kiedy udajemy się nawet na prosty zabieg, np. stylizację paznokci czy wstrzyknięcie kwasu hialuronowego, powinniśmy zatem spytać, czy w tym gabinecie używa się autoklawu, a narzędzia wielokrotnego użytku regularnie przechodzą proces sterylizacji. Gdzie może dojść do zakażenia i jak go uniknąć - infografika

Zakażenia w Polsce i innych krajach:

  • WZW B: w Polsce około 500 000 osób jest zakażonych wirusem HBV. Na całym świecie jest to około 2 000 000 000, a na przewlekłe zapalenie wątroby choruje 350 000 000.
  • WZW C: według oficjalnych danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w skali globalnej około 130-150 mln osób jest przewlekle zakażonych wirusem HCV. W Polsce jest to około 200 000 osób aktywnie zakażonych. 80% z nich nie jest świadomych, że ma wirusa HCV we krwi.
  • Na świecie na WZW typu B i C choruje 325 mln osób.
  • HIV: od początku epidemii (1985 r.) do sierpnia 2019: 24 908 zakażonych ogółem, 3 734 ma AIDS, a zmarło 1 424 chorych. Na świecie żyje 37,9 mln ludzi z HIV/AIDS.